Μειοψηφικά μονοπάτια, πλειοψηφικοί δρόμοι
Η προοδευτική παράταξη, σε όλη τη διάρκεια της μεταπολιτευτικής περιόδου επικράτησε πολιτικά μόνο όταν εκφράστηκαν πλειοψηφικά τα κύρια πολιτικά ρεύματα που ιστορικά τη συναποτελούν (της σοσιαλδημοκρατίας, που η ιστορία της στη μεταπολίτευση είναι ταυτισμένη με το ΠΑΣΟΚ, και της άλλης Αριστεράς, όπως διαμορφώθηκε από την κομμουνιστική στη ριζοσπαστική – ανανεωτική Αριστερά) και ταυτόχρονα συγκροτήθηκε ευρεία κοινωνική συμμαχία των λαϊκών στρωμάτων· όταν επεξεργάστηκε και εφάρμοσε εμβληματικές πολιτικές για τη χώρα και τις κοινωνικές δυνάμεις που εξέφραζε. Οι εκλογικές νίκες του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ βασίστηκαν στα ίδια πολιτικά ρεύματα και στις ίδιες κοινωνικές αναφορές, με τις ιστορικές, βέβαια, αναλογίες τους.
Οι αντοχές που δείχνει η κυβερνητική παράταξη οφείλονται κυρίως στην κοινωνική συμμαχία των ευνοημένων κοινωνικών στρωμάτων που έχει συγκροτήσει, αυτών που «περνάνε καλά» με τις πολιτικές της. Αντίθετα, τα προοδευτικά κόμματα δεν έχουν αντιπαρατάξει τη δική τους, αντίπαλη κοινωνική συμμαχία: τα λαϊκά στρώματα, τους χαμένους από το ισχύον οικονομικό μοντέλο και τη διανομή του πλούτου, τους «αθέατους», αλλά και όσους επιζητούν την καινοτομία, όσους ασφυκτιούν από κατεστημένα κάθε είδους.
Δεν δημιουργούνται κοινωνικές συμμαχίες με στρογγυλές πολιτικές, χωρίς σαφές κοινωνικό πρόσημο, υπό τον διαρκή φόβο του πολιτικού κόστους, που δεν ξεκαθαρίζουν με ποιους θα πάνε και ποιους θα αφήσουν. Η συνταγή της κεντρώας εκδοχής απέτυχε παντού στην Ευρώπη και θα έχει το ίδιο ακριβώς αποτέλεσμα αν δοκιμαστεί και στα μέρη μας.
Το μεγάλο ΠΑΣΟΚ της μεταπολίτευσης διατήρησε για πολύ καιρό την πολιτική κυριαρχία, γιατί εξέφραζε πλειοψηφικά τα διαφορετικά πολιτικά ρεύματα της ευρύτερης προοδευτικής παράταξης και σχημάτιζε κάθε φορά ευρεία κοινωνική συμμαχία.
Η αναγκαιότητα ανασύνταξης, ανασύνθεσης της προοδευτικής παράταξης παραμένει προφανής και απαραίτητη για να αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί και να δημιουργηθεί νέα προοδευτική πλειοψηφία. Ολα δείχνουν ότι το έργο αυτό δεν θα είναι μονόπρακτο. Συνεπώς, στις προσεχείς εξελίξεις είναι κρίσιμο να πρωταγωνιστήσουν οι δυνάμεις που μπορούν να αποτελέσουν εναλλακτική κυβερνητική λύση, να διατηρήσουν ανοιχτές τις προοπτικές της ανασύνταξης και κυρίως να μην λοξοκοιτάζουν προς τη Δεξιά.
Οι πολιτικές συνθέσεις γίνονται για το παρόν και το μέλλον. Για το παρελθόν δε θα συμφωνήσουμε, ο καθείς έχει το αφήγημά του, τις απόψεις και την ιστορία του. Αλλωστε οι προσπάθειες ανασυγκρότησης δεν γίνονται εν κενώ, οι διακριτές διαδρομές και η ιστορία των άλλων απαιτούν σεβασμό.
Η ΕΛΑΣ και το ΠΑΣΟΚ απευθύνονται σε όμορους πολιτικούς χώρους. Σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης, σοσιαλδημοκρατία και ευρύτερη Αριστερά αποτελούσαν συγκοινωνούντα πολιτικά ρεύματα. Το έχουν καταδείξει οι πολίτες με την εκλογική τους συμπεριφορά σε διαφορετικές περιόδους. Παρά την αντιπαράθεση για την πρωτοκαθεδρία στο χώρο, οι δίαυλοι επικοινωνίας πρέπει να είναι ανοιχτοί με διάθεση για υπερβάσεις μεγαθυμίας, καθώς η συγκυρία είναι ρευστή και οι εξελίξεις απρόβλεπτες.
Η εμμονή στις «πληγές» του παρελθόντος (ενδημεί σε όλους τους χώρους, σε δυσαρμονία με την πλειοψηφία των δημοκρατικών πολιτών) μπορεί να είναι χρήσιμη ως αμυντική τακτική περιχαράκωσης, αλλά αντενδείκνυται για μεγάλες, ηγεμονικές πολιτικές. Οι στρατηγικές επιλογές για την πορεία της χώρας, οι πολιτικές προτεραιότητες για την οικονομία, την παραγωγή, το κοινωνικό κράτος, την αναδιανομή του εισοδήματος, υπερβαίνουν τη μειοψηφική επιμονή στο παρελθόν, για το οποίο άλλωστε ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον… Μόνο οι φανατικοί που διαβάζουν την Ιστορία ασπρόμαυρα και δεν αναγνωρίζουν τις αντιφάσεις της, αδυνατούν να διακρίνουν τις μεγάλες πολιτικές προτεραιότητες και επιμένουν σε μάχες οπισθοφυλακών.
Το ΠΑΣΟΚ, παρά την εσωτερική συσπείρωση που δημιουργεί, με τη βοήθεια και ορισμένων ιστορικών στελεχών του, παραμένει εγκλωβισμένο στις αντιφάσεις του, έχοντας απολέσει ένα μεγάλο μέρος από τις ιστορικές κοινωνικές του αναφορές. Η συγκυβέρνηση με τη Ν.Δ. έχει αφήσει ανεξίτηλα ίχνη. Στελέχη του με δυσκολία κρύβουν την προτίμησή τους στην πιθανή επανάληψη της περιπέτειας και ένα τμήμα της βάσης του αισθάνεται πολιτικά πιο κοντά στη Ν.Δ. Η αντι-ΣΥΡΙΖΑ (νυν αντί-Τσίπρα) διάθεση εγκλωβίζει το ΠΑΣΟΚ σε μειοψηφικά μονοπάτια. Οι πολιτικοί συσχετισμοί διαφοροποιούνται με την είσοδο στη σκηνή της ΕΛΑΣ του Α. Τσίπρα. Ο χρόνος θα δείξει αν η προοδευτική παράταξη μπορεί να συνομιλήσει και να βαδίσει ξανά σε δρόμους πλειοψηφικούς.
*Πρώην μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου και της Κεντρικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ
