Αμεση απειλή «φωτοβολταϊκού κραχ»: Και οι μεγάλοι παραγωγοί προειδοποιούν για κύμα χρεοκοπιών

«Αντιμέτωποι με τη χρεοκοπία και τα κόκκινα δάνεια οι μικροί παραγωγοί ΑΠΕ» γράφαμε στην «Εφ.Συν.» στις 6 Μαΐου, φέρνοντας στο φως στοιχεία για τεράστια απώλεια εσόδων –πάνω από 65% τον Απρίλιο– για χιλιάδες ιδιοκτήτες μικρών φωτοβολταϊκών μονάδων, εξαιτίας των μηδενικών ή αρνητικών τιμών στο Χρηματιστήριο Ενέργειας και των μαζικών περικοπών από το δίκτυο μεταφοράς. Το ισοζύγιο παραγωγής ρεύματος μεταξύ ΑΠΕ και θερμικών μονάδων –κυρίως αερίου, ολίγον λιγνίτη– είναι εδώ και καιρό θεαματικά θετικό υπέρ των πρώτων, χωρίς ωστόσο αυτό να μεταφράζεται σε όφελος ούτε για τους «πράσινους» παραγωγούς ούτε για τους καταναλωτές. Το αντίθετο, μάλιστα. Ενώ στην πλευρά των μεγάλων ηλεκτροπαραγωγών συσσωρεύονται υπερέσοδα πάνω από 1,3 δισ. ευρώ τον χρόνο, στην πλευρά των μικρών ΑΠΕ συσσωρεύονται ζημιές, μη εξυπηρετούμενα δάνεια και χιλιάδες πάρκα που αλλάζουν χέρια.

Το εκ πρώτης όψεως παράδοξο είναι ότι η προειδοποίηση για τον κίνδυνο ενός «φωτοβολταϊκού κραχ» δεν έρχεται μόνο από τους ίδιους τους παραγωγούς που βρίσκονται σε κατάσταση «εξέγερσης», αλλά και από έναν εκ των μεγάλων ηλεκτροπαραγωγών. Ο εκτελεστικός πρόεδρος της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, μιλώντας προχθές στο συνέδριο του «Κύκλου Ιδεών» και του Φόρουμ των Δελφών, επεσήμανε ότι το φαινόμενο των μηδενικών τιμών, ενώ μοιάζει θετικό για την αγορά, προκαλεί οξύ πρόβλημα βιωσιμότητας για τις χιλιάδες μονάδες που στήθηκαν με τραπεζικό δανεισμό και ενδέχεται να οδηγήσουν σε ένα κύμα –ενεργειακών– κόκκινων δανείων.

Συσσώρευση χρεών

Το πρόβλημα είναι, φυσικά, διαρθρωτικό. Επί δεκαπέντε και πλέον χρόνια οι κυβερνήσεις ενθάρρυναν τη μικροεπένδυση στα φωτοβολταϊκά – στις ανεμογεννήτριες δεν χωρούν μικροί. Και οι τράπεζες τη χρηματοδότησαν αφειδώς, έως και το 80% κάθε επένδυσης, φυσικά έναντι ενεχύρων, με αποτέλεσμα την υπερσυσσώρευση, την υπερπαραγωγή, την αδυναμία του ηλεκτρικού συστήματος να την απορροφήσει και την «τιμωρητική» συμπεριφορά των διαχειριστών (ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ) απέναντι στους μικροπαραγωγούς. Τόσο με την αποσύνδεσή τους από το δίκτυο όσο και με τη μη αποζημίωσή τους για τις ώρες μηδενικών τιμών.

Η καθυστερημένη στροφή στην αποθήκευση, στις υβριδικές επενδύσεις (φωτοβολταϊκά + μπαταρίες) και στον δραστικό περιορισμό της χωροθέτησης –όπως φαίνεται στο νέο χωροταξικό ΑΠΕ που έχει θέση σε διαβούλευση 35 ημερών το ΥΠΕΝ– δεν «προλαβαίνει» να αποτρέψει μια εκτεταμένη οικονομική καταστροφή των «εξεγερμένων» μικροπαραγωγών.

Την περασμένη Παρασκευή, στη Λαμία, πραγματοποιήθηκε πανελλαδική συνέλευση του Συλλόγου Φωτοβολταϊκών Πάρκων HELIOS, που εκπροσωπεί παραγωγούς μέχρι 500 KWh. Συμμετείχαν παραγωγοί και συλλογικότητες του κλάδου από όλη τη χώρα –η ομοσπονδία ΠΟΣΠΗΕΦ, ο ΑΦΟ κ.ά.– που φαίνεται να συμμερίζονται την ανάγκη πανελλαδικής συνένωσης, με κεντρικό συνεκτικό αίτημα και όρο επιβίωσης την πλήρη αποσύνδεση της αμοιβής των μικρών παραγωγών από το Χρηματιστήριο Ενέργειας. Στο ψήφισμα που ενέκρινε η συνέλευση, ζητούν επίσης:

● Καταβολή αποζημίωσης για τις περικοπές έγχυσης ενέργειας που έχουν πραγματοποιηθεί έως σήμερα, αφού η απώλεια παραγωγής οφείλεται σε περιορισμούς του συστήματος και όχι σε υπαιτιότητα των παραγωγών.

● Θεσμοθέτηση μηχανισμού οικονομικής αποζημίωσης για κάθε μελλοντική περικοπή έγχυσης ενέργειας, ώστε να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα των επενδύσεων.

● Καταβολή αποζημίωσης για τη μη αμειβόμενη εγχεόμενη ενέργεια σε περιπτώσεις μηδενικών ή αρνητικών τιμών, όπου η ενέργεια παράγεται αλλά δεν αποζημιώνεται, παρά το γεγονός ότι το σύστημα ωφελείται από αυτήν.

● Θέσπιση διαφανών και ελέγξιμων κριτηρίων στις περικοπές έγχυσης, με πρόβλεψη αναλογικής αντιστάθμισης των παραγωγών που ζημιώνονται από τους ωφελούμενους του συστήματος.

● Επιδότηση συστημάτων αποθήκευσης για φωτοβολταϊκά πάρκα έως 500 kW και παροχή πραγματικής δυνατότητας συμμετοχής των μικροπαραγωγών στη μετάβαση προς την αποθήκευση.

● Η απλή επέκταση του ισχύοντος «δίωρου» μηδενικών ή αρνητικών τιμών σε «εξάωρο» δεν αντιμετωπίζει την εξάρτηση των αμοιβών από το Χρηματιστήριο Ενέργειας και δεν αποτελεί λύση για τους μικροπαραγωγούς.