BBC: «Προτίθεμαι να πουλήσω τις κόρες μου» – Σε αδιέξοδο οι Αφγανοί πατεράδες λόγω της πείνας

Καθώς ξημερώνει, εκατοντάδες άνδρες συγκεντρώνονται σε μια σκονισμένη πλατεία στο Τσαγκχαράν, την πρωτεύουσα της επαρχίας Γκορ στο Αφγανιστάν.

Στέκονται κατά μήκος του δρόμου ελπίζοντας ότι κάποιος θα έρθει να τους προσφέρει κάποια εργασία, καθώς αυτό θα καθορίσει αν οι οικογένειές τους θα φάνε εκείνη την ημέρα.

Η πιθανότητα να το πετύχουν, ωστόσο, είναι χαμηλή.

Ο Τζούμα Καν, 45 ετών, κατάφερε να εργαστεί μόλις τρεις ημέρες τις τελευταίες έξι εβδομάδες, με αμοιβή μεταξύ 2,35 και 3,13 δολαρίων την ημέρα.

«Τα παιδιά μου πήγαν για ύπνο πεινασμένα τρεις συνεχόμενες νύχτες. Η γυναίκα μου έκλαιγε, το ίδιο και τα παιδιά μου. Έτσι παρακάλεσα έναν γείτονα για λίγα χρήματα για να αγοράσω αλεύρι», δήλωσε, μιλώντας στο BBC.

«Ζω με τον φόβο ότι τα παιδιά μου θα πεθάνουν από την πείνα».

Και η ιστορία του δεν είναι σε καμία περίπτωση η μοναδική.

Προειδοποίηση: Αυτό το άρθρο περιέχει σκληρές λεπτομέρειες.

Στο Αφγανιστάν σήμερα, τρεις στους τέσσερις ανθρώπους αδυνατούν να καλύψουν τις βασικές του ανάγκες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Το ποσοστό ανεργίας είναι πολύ υψηλό, ο τομέας της υγειονομικής περίθαλψης αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες και η βοήθεια που κάποτε παρείχε τα βασικά σε εκατομμύρια ανθρώπους έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, αναφέρει στο σχετικό ρεπορτάζ του το BBC.

Η χώρα αντιμετωπίζει τώρα άνευ προηγουμένου επίπεδα πείνας, με 4,7 εκατομμύρια ανθρώπους – περισσότερο δηλαδή από το ένα δέκατο του πληθυσμού του Αφγανιστάν – να εκτιμάται ότι βρίσκονται ένα βήμα μακριά από τον λιμό.

Η Γκορ είναι μια από τις επαρχίες της χώρας που έχουν δεχθεί το βαρύτερο πλήγμα.

Οι άνδρες στην περιοχή είναι απελπισμένοι.

«Έλαβα ένα τηλεφώνημα και έμαθα ότι τα παιδιά μου δεν είχαν φάει για δύο ημέρες», λέει ο Ραμπάνι, με τη φωνή του να ραγίζει.

«Ένιωσα ότι έπρεπε να αυτοκτονήσω. Αλλά μετά σκέφτηκα πώς θα βοηθούσε αυτό την οικογένειά μου; Οπότε κατέληξα εδώ να ψάχνω για δουλειά».

Ο Χουάτζα Αχμάντ μόλις που λέει μερικές λέξεις πριν αρχίσει να κλαίει.

«Λιμοκτονούμε. Τα μεγαλύτερα παιδιά μου πέθαναν, οπότε πρέπει να δουλέψω για να θρέψω την οικογένειά μου. Αλλά είμαι γέρος, οπότε κανείς δεν θέλει να μου δώσει δουλειά», λέει.

«Προτίθεμαι να πουλήσω τις κόρες μου»

Στη συνέχεια, το BBC περιγράφει τη στιγμή που ένα τοπικό αρτοποιείο ανοίγει και ο ιδιοκτήτης αρχίζει να μοιράζει μπαγιάτικο ψωμί στο πλήθος.

Μέσα σε δευτερόλεπτα, τα καρβέλια έχουν κοπεί σε κομμάτια με κάμποσους άνδρες να προσπαθούν να τα κρατήσουν.

Ξαφνικά, επικρατεί νέα αναταραχή. Ένας άντρας με μοτοσικλέτα έρχεται στο σημείο, επιθυμώντας να προσλάβει έναν εργάτη για να μεταφέρει τούβλα. Δεκάδες άντρες ορμούν πάνω του.

Στις δύο ώρες που βρέθηκαν στο σημείο οι δημοσιογράφοι του BBC, προσλήφθηκαν μόνο τρεις άντρες.

Στις κοντινές κοινότητες, όπου υπάρχουν γυμνά σπίτια διάσπαρτα σε άγονους, καφέ λόφους, με φόντο τις χιονισμένες κορυφές της οροσειράς Siah Koh, ο καταστροφικός αντίκτυπος της ανεργίας είναι εμφανής.

Ο Αμπντούλ Ρασίντ Αζίμι στέκεται έξω από το σπίτι του με τις επτάχρονες δίδυμες κόρες του Ροκία και Ροχίλα. Τις κρατάει σφιχτά και εξηγεί γιατί αναγκάζεται να πάρει μια δυσβάσταχτη απόφαση.

«Προτίθεμαι να πουλήσω τις κόρες μου», λέει κλαίγοντας. «Είμαι φτωχός, γεμάτος χρέη και αβοήθητος».

«Γυρίζω σπίτι από τη δουλειά με ξερά χείλη, πεινασμένος, διψασμένος, στενοχωρημένος και μπερδεμένος. Τα παιδιά μου έρχονται και μου λένε “Μπαμπά, δώσε μας λίγο ψωμί”. Αλλά τι μπορώ να δώσω; Πού είναι η δουλειά;»

Αγκαλιάζει τη Ροχίλα και τη φιλάει κλαίγοντας. «Μου ραγίζει την καρδιά, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να θρέψω τα άλλα παιδιά μου».

«Το μόνο που έχουμε να φάμε είναι ψωμί και ζεστό νερό, ούτε καν τσάι», λέει η μητέρα τους, Καϊχάν.

Δύο από τους έφηβους γιους της εργάζονται γυαλίζοντας παπούτσια στο κέντρο της πόλης. Ένας άλλος μαζεύει σκουπίδια, τα οποία η Καϊχάν χρησιμοποιεί ως καύσιμο για το μαγείρεμα.

Ο Σαΐντ Αχμάντ λέει από την πλευρά του στο BBC, ότι έχει ήδη αναγκαστεί να πουλήσει την πεντάχρονη κόρη του, Σάικα, αφού έπαθε σκωληκοειδίτιδα και έβγαλε κύστη στο συκώτι της.

«Δεν είχα χρήματα να πληρώσω τα ιατρικά έξοδα. Έτσι πούλησα την κόρη μου σε έναν συγγενή», λέει.

Η χειρουργική επέμβαση της Σάικα ήταν επιτυχής. Τα χρήματα για αυτήν προήλθαν από το ποσό της τάξεως των 3.200 δολαρίων, για τα οποίο πουλήθηκε.

«Αν είχα πάρει όλο το ποσό εκείνη την εποχή, θα την είχε πάρει μακριά. Του είπα λοιπόν να μου δώσει αρκετά για τη θεραπεία της τώρα, και στα επόμενα πέντε χρόνια μπορεί να μου δώσει τα υπόλοιπα και μετά θα μπορούσε να την πάρει», εξηγεί ο Σαΐντ.

Η κόρη του περνάει τα μικροσκοπικά της χέρια γύρω από τον λαιμό του. Ο στενός τους δεσμός είναι εμφανής, αλλά σε πέντε χρόνια θα πρέπει να φύγει και να πάει στο σπίτι του συγγενή.

«Αν είχα χρήματα, δεν θα έπαιρνα ποτέ αυτή την απόφαση», λέει ο Σαΐντ.

«Αλλά μετά σκέφτηκα, τι θα γινόταν αν πέθαινε χωρίς την επέμβαση; Έτσι τουλάχιστον θα είναι ζωντανή».

Μόλις πριν από δύο χρόνια, ο Σαΐντ λάμβανε κάποια στήριξη.

Τότε, ο ίδιος και η οικογένειά του – όπως εκατομμύρια άλλοι Αφγανοί – λάμβαναν επισιτιστική βοήθεια: αλεύρι, μαγειρικό λάδι, φακές και συμπληρώματα για παιδιά.

Περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια

Ωστόσο, οι μαζικές περικοπές που έχουν υπάρξει τα τελευταία χρόνια, έχουν στερήσει από τη μεγάλη πλειοψηφία αυτή τη σωτήρια βοήθεια.

Οι ΗΠΑ, που κάποτε ο κορυφαίος δωρητής στο Αφγανιστάν, μείωσαν σχεδόν όλη τη στήριξή τους προς τη χώρα κατά το περασμένο έτος.

Πολλοί άλλοι βασικοί δωρητές έχουν επίσης μειώσει σημαντικά τις συνεισφορές τους, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τα τρέχοντα στοιχεία του ΟΗΕ δείχνουν ότι η βοήθεια που έχει ληφθεί μέχρι στιγμής φέτος είναι 70% χαμηλότερη από ό,τι το 2025.

Στο μεταξύ, η σοβαρή ξηρασία – η οποία έχει επηρεάσει περισσότερες από τις μισές επαρχίες της χώρας – επιδεινώνει τα προβλήματα.

«Δεν είχαμε βοήθεια από κανέναν – ούτε από την κυβέρνηση, ούτε από τις ΜΚΟ», λέει ο Αμπντούλ Μαλίκ, κάτοικος ενός χωριού.

Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν, η οποία κατέλαβε την εξουσία το 2021, επιρρίπτει την ευθύνη στην προηγούμενη κυβέρνηση του Αφγανιστάν – η οποία αναγκάστηκε να εκδιωχθεί καθώς οι ξένες δυνάμεις αποσύρθηκαν από τη χώρα.

«Κατά τη διάρκεια των 20 ετών εισβολής, δημιουργήθηκε μια τεχνητή οικονομία λόγω της εισροής αμερικανικών δολαρίων», λέει στο BBC ο Χαμντουλάχ Φιτράτ, αναπληρωτής εκπρόσωπος της κυβέρνησης των Ταλιμπάν.

«Μετά το τέλος της εισβολής, μας έμεινε φτώχεια, κακουχίες, ανεργία και άλλα προβλήματα».

Ωστόσο, οι ίδιες οι πολιτικές των Ταλιμπάν, ιδίως οι περιορισμοί τους κατά των γυναικών, αποτελούν έναν ακόμη βασικό λόγο που δωρητές απομακρύνονται.

Σε σχετική ερώτηση, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν απέρριψε οποιαδήποτε ευθύνη για την αποχώρηση των δωρητών, δηλώνοντας αντ’ αυτού ότι «η ανθρωπιστική βοήθεια δεν πρέπει να πολιτικοποιείται».

Ο Φιτράτ κάνει αναφορά στα σχέδια των Ταλιμπάν «για τη μείωση της φτώχειας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας μέσω της υλοποίησης μεγάλων οικονομικών έργων», κατονομάζοντας μερικά έργα υποδομών και εξορύξεων.

Και ενώ τα μακροπρόθεσμα αυτά έργα ίσως να βοηθήσουν κάποια μέρα, είναι σαφές ότι υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που δεν θα καταφέρουν να επιβιώσουν χωρίς επείγουσα βοήθεια.

Όπως, για παράδειγμα, ο Μοχάμαν Χασέμ, του οποίου το 14 μηνών κοριτσάκι πέθανε πριν από λίγες εβδομάδες.

«Το παιδί μου πέθανε από πείνα και έλλειψη φαρμάκων… Όταν ένα παιδί είναι άρρωστο και πεινάει, είναι προφανές ότι θα πεθάνει», λέει.

Ένας ντόπιος πρεσβύτερος λέει ότι η παιδική θνησιμότητα, κυρίως λόγω υποσιτισμού, έχει «αυξηθεί σημαντικά» τα τελευταία δύο χρόνια.

Δεν υπάρχουν όμως επίσημα αρχεία θανάτων. Το νεκροταφείο είναι το μόνο μέρος όπου μπορούν να βρεθούν στοιχεία για την αύξηση των παιδικών θανάτων.

Διπλάσιοι οι τάφοι παιδιών από ό,τι ενηλίκων

Όπως επισημαίνει πάντως το BBC, υπήρχαν περίπου διπλάσιοι μικροί τάφοι από ό,τι μεγάλοι – υποδηλώνοντας διπλάσιο αριθμό θανάτων παιδιών από ό,τι ενηλίκων.

Το βρετανικό δίκτυο ανέτρεξε στο κύριο νοσοκομείο του Τσαγκχαράν για περισσότερα στοιχεία.

Όπως τονίζεται στο ρεπορτάζ, η μονάδα νεογνών είναι η πιο πολυάσχολη. Όλα τα κρεβάτια είναι γεμάτα, σε μερικά μάλιστα υπάρχουν δύο μωρά. Τα περισσότερα είναι λιποβαρή και δυσκολεύονται να αναπνεύσουν μόνα τους.

Μια νοσοκόμα κουβαλάει μια μικρή κούνια με νεογέννητα δίδυμα κορίτσια. Είναι δύο μήνες πρόωρα. Το ένα ζυγίζει 2 κιλά, το άλλο μόλις 1 κιλό.

Βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση και χρειάστηκε να τους χορηγηθεί άμεσα οξυγόνο.

Η μητέρα τους, η 22χρονη Σακίλα, αναρρώνει στο μαιευτήριο.

«Είναι αδύναμη επειδή δεν είχε σχεδόν τίποτα να φάει όταν τα κυοφορούσε, μόνο ψωμί και τσάι», εξηγεί η γιαγιά των διδύμων, Γκουλμπαντάν. «Γι’ αυτό τα μωρά είναι σε τέτοια κατάσταση».

Λίγο αργότερα την ίδια ημέρα, το ένα μωρό πέθανε πριν καν του δοθεί όνομα.

«Οι γιατροί προσπάθησαν να τη βοηθήσουν, αλλά πέθανε», λέει η πληγωμένη γιαγιά της την επόμενη μέρα.

«Τύλιξα το μικροσκοπικό της σώμα και την πήγα σπίτι. Όταν το έμαθε η μητέρα της, λιποθύμησε.»

Η Γκουλμπαντάν δείχνει το μωρό που επέζησε, προσθέτοντας: «Ελπίζω αυτή τουλάχιστον να επιβιώσει.»

Η νοσοκόμα Φατίμα Χουσεΐνι λέει ότι υπάρχουν μέρες που πεθαίνουν έως και τρία μωρά.

«Στην αρχή, το έβρισκα πολύ δύσκολο όταν έβλεπα παιδιά να πεθαίνουν. Αλλά τώρα έχει γίνει σχεδόν φυσιολογικό για εμάς», λέει.

Ο Δρ. Μουχάμαντ Μόσα Όλντατ, ο οποίος διευθύνει τη μονάδα νεογνών, λέει ότι το ποσοστό θνησιμότητας ανεβαίνει έως και 10%, κάτι που είναι «απαράδεκτο».

«Αλλά λόγω της φτώχειας, ο αριθμός ασθενών αυξάνεται κάθε μέρα», λέει. «Και εδώ δεν έχουμε τους πόρους για να θεραπεύσουμε σωστά τα βρέφη».

Στη μονάδα εντατικής θεραπείας παιδιών, ο έξι εβδομάδων Ζαμίρ πάσχει από μηνιγγίτιδα και πνευμονία. Και οι δύο είναι ιάσιμες, αλλά οι γιατροί πρέπει να κάνουν μαγνητική τομογραφία και δεν διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό.

Αλλά ίσως το πιο σοκαριστικό πράγμα που είπαν οι γιατροί είναι ότι το δημόσιο νοσοκομείο δεν διαθέτει φάρμακα για τους περισσότερους ασθενείς, με τις οικογένειες να αναγκάζονται να τα αγοράζουν από τα φαρμακεία έξω.

«Μερικές φορές, αν έχουν περισσέψει φάρμακα από το μωρό μιας πιο εύπορης οικογένειας, τα χρησιμοποιούμε για τα μωρά των οποίων οι οικογένειες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα», λέει η Φατίμα.

Η έλλειψη χρημάτων αναγκάζει πολλές οικογένειες να πάρουν δύσκολες αποφάσεις.

Η εγγονή της Γκιουλμπαντάν που επέζησε, πήρε λίγο βάρος και η αναπνοή της σταθεροποιήθηκε. Αλλά λίγες μέρες αργότερα, η οικογένειά της την πήρε σπίτι, καθώς δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να την κρατήσουν στο νοσοκομείο.

Το ίδιο έκαναν και οι γονείς του μικρού Ζαμίρ.

Τα μικροσκοπικά τους σώματα θα πρέπει τώρα να δώσουν τη μάχη για να επιβιώσουν μόνα τους.